Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου 2010

Και ήθελα να γίνω συγγραφέας...

Όσοι με ξέρουν, και με ξέρουν καλά, φαντάζονται και περιμένουν μια ανάρτηση πάνω στη μετάφραση σ' αυτό το μπλογκ. Πράγματι, έχω καταντήσει το λιγότερο γραφική, ειδικά όσον αφορά τη λογοτεχνική μετάφραση. Η Αφροδίτη, ο Στράτος και η Λαμπρινή πολύ πιθανόν να' χουν βαρεθεί -αν και δε θα το παραδεχτούν ποτέ- να μ' ακούνε να μιλάω για "τη μαγεία της μετάφρασης και την ικανοποίηση μιας λέξης και μπλαμπλαμπλαμπλαμπλα". Με το που ξεκίνησε το έτος, και πήρα στα χέρια μου το πρώτο μου κείμενο του Καζαντζάκη, μ' ένα θρησκευτικό δέος που επιφυλάσσω μόνο για τα σιντί του Yann Tiersen, δεν ήξερα τί στο καλό να κάνω. " Δηλαδή, το κέρατό μου, ακόμα δε ξεκινήσαμε, μετάφραση Καζαντζάκη;" Πρώτη νύχτα πάνω στο κείμενο, τίποτα. Δεύτερη νύχτα, πάνω στο κείμενο, τίποτα. Τρίτη νύχτα, και εμφανίστηκε αυτό που ονομάζω κρυσταλλωμένη στιγμή. Τη στιγμή εκείνη όπου η απαίσια αυτή λέξη που έψαξες σε όλα τα λεξικά του κόσμου, ξεψάχνισες σε όλα τα παράλληλα κείμενα, προσπάθησες ακόμα και να τη γεννήσεις, έρχεται και κάθεται στο κέντρο του χαρτιού σου. Και εκεί είναι η μαγεία που μόνο λίγοι εκλεκτοί αναγνωρίζουν. Οποιαδήποτε άλλη λέξη μπορεί να κάθεται καλά, ακόμη και πιο σωστά, αλλά η κρυσταλλωμένη στιγμή θα κάνει το κείμενό σου μοναδικό....

Αφού τα είπα όλα αυτά, σκέφτομαι πως αν μ' άκουγε ο καθηγητής μου στη θεωρία της μετάφρασης, θα με πέρναγε σε όλα τα μαθήματα για το υπόλοιπο της φοιτητικής μου σταδιοδρομίας. Ναι, τόσο πορωμένοι είναι οι πραγματικοί μεταφραστές. Πολλές φορές χωρίς να ξέρουν το γιατί. Μετά απο προσεκτική παρακολούθηση, κατέληξα στο συμπέρασμα πως κάτω απ'το δέρμα των περισσότερων μεταφραστών, κρύβεται ένας καταπιεσμένος συγγραφέας. Τους περισσότερους από μας η ζωή δεν προίκισε με ξεχωριστές συγγραφικές ικανότητες, και, ας είμαστε ειλικρινείς, η παρθενογένεση έχει εξαφανιστεί από καιρό... So translators are the next best thing! Μια μανιώδης προσκόλληση σε κάθε λέξη, σε κάθε νόημα, σε μια ύστατη προσπάθεια να υποκριθούμε πως το κείμενο αυτό που έχουμε στα χέρια μας, είναι πρότυπο δημιούργημά μας, εμείς είμαστε αυτοί που σκεφτήκαν τη φοβερή ατάκα, την απίστευτη πλοκή, τη στρωτή σύνταξη, το καθαρό γράψιμο. Ζω με την ελπίδα να απελευθερωθώ από αυτά τα γλυκά δεσμά (γιατί είναι τόσο γλυκά, αν ξέρατε...) και το επόμενο κείμενο που θα αξίζει να μεταφραστεί να' ναι δικό μου...


Αγνάντευες μονάχη τα ερέβη,
γυναίκα εσύ, η αλαργινή και η πλησίον.
Μέσα απ' το βλέμμα σου
ώρες-ώρες αναδύεται ο μακρύς γιαλός του τρόμου

Σκύβω εκεί κάθε βράδυ
και μαζεύω τα παραπονεμένα δίχτυα μου
από τη θάλασσα εκείνη
που κλυδωνίζει τα ωκεάνεια μάτια σου

Pablo Neruda σε μετάφραση Γεώργιου Κεντρωτή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου